De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Lesvos: een wespennest!
Dat iemand Lesvos een wespennest noemt, hoeft nog niet te betekenen dat het gevaarlijk is om erheen te gaan. De laatste tijd verneem ik weleens in de Nederlandse media, dat Griekenland een onrustig land is geworden, waar je maar beter niet je vakantie kunt doorbrengen. Dan kijk ik verbaasd om me heen en denk: wat een onzin! Alsof Griekenland het enige land is waar tegenwoordig wordt gestaakt! En die demonstraties vinden voornamelijk plaats in de grote steden; daar hoef je echt niet doorheen, wanneer je met het vliegtuig komt.
Ophrys mammosa en bestuivende bij Andrena.jpg
Op de eilanden gaat het leven gewoon door, crisis of geen crisis. Nou ja, gewoon... Terwijl het weer zijn beste beentje heeft voorgezet door het voorjaar zomerse temperaturen te schenken, zijn sommige hotels door teruglopende boekingen gedwongen later open te gaan. En enkele zullen misschien wel helemaal niet meer opengaan.
De vaste Griekenlandgangers echter storen zich niet aan de Europese lasterpraat. Zij kennen het land en komen als vanouds genieten van dit mooie stukje Europa en zijn aangename temperaturen. Met indrukwekkende verrekijkers en fotoapparatuur zijn weer vele vogelspotters aangetreden om de langstrekkende vogelbevolking te bewonderen, en er rijden heel wat auto's met toeristen rond om te genieten van de bloemenpracht waarin Lesvos elk voorjaar steeds weer verandert.
Traditiegetrouw verschijnen op Facebook weer de schitterende rode klaproosvelden van Achladerie, terwijl de moeilijk te vinden rode tulpenvelden in de buurt van Vatera een schouwspel voor de ingewijden blijven. Gisteren kwamen we geen enkele toerist tegen, toen we door de bergen boven Parakila zwierven, waar talloze zandwegen door fris ruikende dennenbossen en langs indrukwekkende rotsblokken voeren. Noch was er iemand op de top van de berg Profeet Ilias (tussen Parakila en Pteroendas), het derde hoogste en tevens meest paradijselijke uitkijkpunt van het eiland, waar volgens mij ooit een vogel een zaadje van de gele rododendron heeft laten vallen, zodat we nu kunnen genieten van die zoetgeurige bloemenwatervallen die een weg door de donkere bossen naar beneden zoeken.
Op de dichtbegroeide, steile hellingen waren we getuigen van nog een ander natuurlijk fenomeen: al die duizenden - of misschien wel miljoenen - dennenbomen staan ook in bloei en hun kleine bloementrossen geven een soort stuifmeel af. Telkens wanneer een vlaagje wind hun toppen beroerde, vloog er een wolk stuifmeel op die een weg zocht langs de berghellingen naar boven. Ik dacht in eerste instantie dat een of andere malloot midden in het bos een fikkie aan het stoken was, maar de rookpluimpjes stegen telkens weer vanuit een andere lokatie op en zo werd het ons duidelijk, dat de bomen sierlijke rookseinen aan het afgeven waren. Binnen enkele weken zal al dat gele poeder langs de stoffige wegen liggen en zullen toeristen zich misschien verbijsterd afvragen, welke idioot daar met insecticide heeft gestrooid, aangezien het stuifmeel daar enigszins op lijkt.
Weer andere groepen toeristen komen naar Lesvos om te zoeken naar orchideeën. En dat is een wereld apart, zowel die van de bloemen zelf als die van de orchideeënjagers, zoals ik deze mensen noem. Sommigen houden het bij één eiland of landstreek, anderen bezoeken zoveel mogelijk gebieden waar deze exotische bloemen voorkomen. Ze laten zich leiden door de verhalen van andere orchidologen die prijsgeven, waar ze welke orchideeën hebben gevonden. En zo kan het gebeuren dat je rondom Ayasos - het gebied met de meeste, populaire vindplaatsen - lopend in een file langs de wegkant sjokt, op zoek naar die ene zeldzame orchidee. Nou ja, er wordt natuurlijk onderling flink wat afstand gehouden, want wanneer iemand een bloem ontdekt, is het natuurlijk wel zijn ontdekking.
En spannend is het in orchideeënland, want een aantal soorten is nog volop in ontwikkeling. Orchideeën zijn in verschillende soorten - geslachten genoemd - ingedeeld, die weer zijn onderverdeeld in groepen, soorten en ondersoorten. Het zijn met name de ondersoorten van het geslacht Ophrys waarvan telkens nieuwe exemplaren worden gevonden. Dat gaat ongeveer zo: Ophrys bloemen lijken op (en hebben ook de geur van) een vrouwelijk insect en proberen daarmee mannetjesinsecten te lokken, die - door het stuifmeel van de ene naar de andere bloem te brengen - de orchidee bevruchten. Soort zoekt soort in insectenland, en zo heeft iedere Ophrys blijkbaar haar eigen insect (meestal bijen of wespen). Maar de insecten zijn er niet altijd bij met hun hoofd, want het kan voorkomen dat er eentje per ongeluk of uit luiigheid op de verkeerde bloem gaat zitten, daarmee copuleert en daar kunnen dan vreemde baby’s van komen: hybriden en eventueel nieuwe ondersoorten.
Er zijn orchidologen die het er niet mee eens zijn, dat er zoveel nieuwe ondersoorten bijkomen, en die de orchideeën gewoon blijven indelen naar hun officiële soortnaam. Ook zijn er orchidologen die zó graag de gehele orchideeënbevolking ergens in kaart willen brengen, dat ze niet alleen vertellen waar een orchidee voorkomt, maar ook menen te weten waar die orchidee níet voorkomt. En zo wordt er heel wat gebakkeleid in orchideeënland.
De Nederlandse fotograaf Jan van Lent heeft niet alleen zijn hart verpand aan de orchideeën hier op Lesvos, maar heeft zich ook in de wereld van de orchidologen gestort. En hier komen we weer terug op dat wespennest, want zijn blog heet: Het orchideeën-paradijs: Lesvos, een wespennest! Hiermee refereert hij aan orchidologen die ieder een andere mening hebben en andere namen hanteren, maar op de eerste plaats vertelt hij op onderhoudende wijze over zijn soms barre zoektochten en verrassende vondsten op het eiland, alles uiteraard begeleid door schitterende foto’s.
Lesvos is dus beslist geen wespennest, maar wel een klein paradijs, vol met verschillende, interessante werelden van vogels, bloemen en insecten, adembenemende landschappen, een azuurblauwe zee en traditionele dorpen. Geen crisis die daar invloed op heeft!
